Obrazy przedwojenne i stare malarstwo olejne sprzed 1945 roku

Dawne malarstwo jako świadectwo epoki

Stary obraz jest nie tylko przedstawieniem określonego tematu. Jest również materialnym śladem czasu, w którym powstał. Sposób przygotowania podobrazia, rodzaj użytych farb, technika malarska, sposób kładzenia koloru, kompozycja, ubiór przedstawionych osób czy charakter architektury mogą dostarczać informacji o epoce i środowisku artystycznym.

W obrazach dziewiętnastowiecznych widoczne są przemiany, które doprowadziły do powstania nowoczesnego malarstwa europejskiego. W pierwszych dekadach XX wieku zmiany te przyspieszyły jeszcze bardziej. Obok kontynuacji wcześniejszych tradycji pojawiły się nowe sposoby traktowania koloru, światła, przestrzeni i samej powierzchni obrazu.

Dlatego kategoria obrazów przedwojennych obejmuje niezwykle zróżnicowany materiał kolekcjonerski. Można w niej znaleźć zarówno dzieła mocno zakorzenione w dziewiętnastowiecznej tradycji, jak i obrazy należące już do artystycznego świata XX wieku.

Obrazy dziewiętnastowieczne – pierwsza część kategorii

Jedną z najważniejszych części kolekcji stanowią obrazy dziewiętnastowieczne. XIX wiek był okresem wyjątkowej różnorodności europejskiego malarstwa.

W tym czasie rozwijały się między innymi klasycyzm, romantyzm, realizm, akademizm, malarstwo historyczne, pejzażowe i rodzajowe, a pod koniec stulecia pojawiły się nowe kierunki, które przygotowały grunt pod sztukę XX wieku.

W malarstwie dziewiętnastowiecznym szczególne miejsce zajmują:

• portrety,
• pejzaże,
• sceny rodzajowe,
• martwe natury,
• widoki miast i architektury,
• przedstawienia wiejskie,
• sceny historyczne,
• kompozycje religijne,
• obrazy związane z życiem codziennym,
• przedstawienia dzieci i rodzin,
• widoki gór, rzek, lasów oraz wybrzeży.

Dziewiętnastowieczny obraz może być więc jednocześnie dokumentem obyczajowym, przykładem określonej szkoły malarskiej oraz indywidualnym dziełem artysty.

Malarstwo przełomu XIX i XX wieku

Przełom XIX i XX wieku był jednym z najbardziej interesujących momentów w historii malarstwa europejskiego. Dawne zasady nie zniknęły nagle, lecz zaczęły współistnieć z nowymi sposobami patrzenia na obraz.

Rozwijał się impresjonizm i jego różne odmiany, postimpresjonizm, symbolizm, secesja oraz liczne indywidualne kierunki poszukiwań artystycznych. Artyści coraz częściej eksperymentowali z kolorem, światłem, kompozycją i sposobem budowania przestrzeni.

W malarstwie polskim był to również okres niezwykle ważny. Tworzyli wówczas między innymi Józef Chełmoński, Leon Wyczółkowski, Józef Pankiewicz, Władysław Podkowiński, Jan Stanisławski, Olga Boznańska, Jacek Malczewski i wielu innych artystów, których twórczość współtworzy historię polskiego malarstwa przełomu XIX i XX wieku.

Nie można jednak sprowadzać tego okresu do jednego stylu. Obrazy powstające w tym czasie różnią się zarówno tematyką, jak i sposobem malowania, a określenie ich charakteru wymaga uwzględnienia konkretnego artysty i czasu powstania.

Obrazy do 1945 roku – druga część kategorii

Drugi obszar stanowią obrazy do 1945 roku, obejmujące dzieła powstałe od XIX wieku aż do końca pierwszej połowy XX wieku.

Jest to szersza perspektywa chronologiczna, dzięki której można odnaleźć zarówno późne dzieła artystów XIX wieku, jak i obrazy powstałe już w okresie międzywojennym.

Lata międzywojenne przyniosły kolejne przemiany w sztuce europejskiej. Obok malarstwa pozostającego przy wcześniejszych tradycjach rozwijały się nowe kierunki i indywidualne sposoby wypowiedzi artystycznej. Nie oznaczało to jednak całkowitego zerwania z dawnym malarstwem. Wielu artystów nadal tworzyło obrazy figuratywne, pejzaże, portrety i martwe natury, rozwijając je zgodnie z własnym językiem artystycznym.

Dlatego data 1945 roku jest w tej kategorii przede wszystkim wyraźną granicą chronologiczną, która pozwala oddzielić dawne malarstwo od sztuki późniejszego okresu.

Obrazy przedwojenne w malarstwie polskim i europejskim

W kategorii obrazów przedwojennych szczególnie interesujące jest zestawienie malarstwa polskiego z twórczością artystów innych krajów europejskich.

Malarstwo polskie XIX i pierwszych dekad XX wieku rozwijało się w ścisłym kontakcie z europejską kulturą artystyczną, a jednocześnie wykształciło własne tematy i tradycje. Szczególne znaczenie miały pejzaż, scena rodzajowa, portret, malarstwo historyczne oraz przedstawienia związane z polskim krajobrazem i życiem codziennym.

W sztuce europejskiej tego okresu spotykamy natomiast niezwykłą różnorodność szkół i środowisk artystycznych – od malarstwa francuskiego, niemieckiego i holenderskiego po tradycje włoskie, hiszpańskie, austriackie czy belgijskie.

Dzięki temu określenie „obraz przedwojenny” nie oznacza jednego stylu ani jednej szkoły. Jest przede wszystkim określeniem chronologicznym, pod którym znajduje się wiele różnych zjawisk artystycznych.

Portrety, pejzaże i sceny rodzajowe

Jedną z największych wartości dawnych obrazów jest ich różnorodność tematyczna. Portret może zachowywać wizerunek konkretnej osoby i jednocześnie pokazywać sposób ubierania się, pozycję społeczną czy obyczajowość swojej epoki.

Pejzaż pozwala natomiast spojrzeć na dawny krajobraz – czasem rzeczywisty, a czasem przetworzony przez wyobraźnię artysty. Rzeki, lasy, góry, drogi, pola, miasta i wsie przedstawiane przez malarzy stają się niekiedy wyjątkowym dokumentem przemian krajobrazu.

Sceny rodzajowe pokazują z kolei codzienność minionych pokoleń: pracę, odpoczynek, życie rodzinne, handel, podróże czy rozrywkę. Martwe natury pozwalają natomiast obserwować zarówno warsztat artysty, jak i sposób postrzegania przedmiotów, symboliki oraz domowego otoczenia.

Właśnie ta różnorodność sprawia, że kategoria obrazów przedwojennych może zainteresować zarówno kolekcjonera określonego gatunku malarstwa, jak i osobę poszukującą konkretnego dzieła z określonej epoki.

Technika i warsztat dawnych obrazów

W przypadku dawnych obrazów szczególne znaczenie ma nie tylko temat, lecz także sposób wykonania dzieła.

Analizie mogą podlegać między innymi:

• rodzaj podłoża,
• sposób przygotowania gruntu,
• technika malarska,
• sposób nakładania farby,
• charakter faktury,
• warstwa malarska,
• sygnatura,
• stan zachowania,
• późniejsze uzupełnienia lub ingerencje konserwatorskie.

Wiele obrazów z XIX i pierwszych dekad XX wieku powstawało w technice olejnej na płótnie, ale spotykamy również dzieła malowane na desce, kartonie i innych podłożach.

Dla kolekcjonera istotne może być również zachowanie oryginalnej powierzchni malarskiej. Każde dzieło należy jednak oceniać indywidualnie, ponieważ stan zachowania i historia konkretnego obrazu mogą być bardzo różne.

Jak rozpoznać wiek starego obrazu?

Datowanie obrazu nie powinno opierać się wyłącznie na jego wyglądzie. Jasna paleta, spękania farby czy stara rama mogą być wskazówką, ale same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy do określenia czasu powstania dzieła.

Przy ocenie obrazu bierze się pod uwagę między innymi jego technikę, sposób malowania, materiały, charakter przedstawienia, sygnaturę, stylistykę oraz – jeżeli są dostępne – informacje dotyczące pochodzenia dzieła.

Szczególne znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy oryginalnym dawnym obrazem, późniejszą kopią dawnego dzieła oraz obrazem współczesnym stylizowanym na starsze malarstwo. Z punktu widzenia kolekcjonerskiego są to zupełnie różne obiekty.

Dlaczego obrazy sprzed 1945 roku są interesujące dla kolekcjonerów?

Dawne obrazy są obiektami o charakterze zarówno artystycznym, jak i historycznym. Każdy z nich powstał w konkretnym czasie, w określonym środowisku i przy zastosowaniu określonych technik.

Dla kolekcjonera znaczenie może mieć nazwisko autora, szkoła malarska, kraj pochodzenia, datowanie, temat, jakość wykonania, zachowanie dzieła czy jego wcześniejsza historia.

Nie istnieje jednak jedna uniwersalna miara wartości każdego starego obrazu. Wartość dzieła zależy od wielu czynników, a rynek sztuki podlega zmianom. Dlatego przy wyborze obrazu szczególnie ważne pozostają jego rzeczywiste cechy artystyczne, stan zachowania oraz wiarygodność informacji dotyczących dzieła.

Obrazy przedwojenne w Top Art Galeria Sztuki

W Top Art prezentujemy dawne obrazy olejne powstałe w różnych okresach europejskiej historii sztuki. Kategoria obrazów przedwojennych obejmuje dzieła z XIX wieku oraz obrazy powstałe do 1945 roku, dzięki czemu pozwala spojrzeć na malarstwo jako na ciągłość przemian artystycznych obejmujących ponad sto lat.

Każdy obraz jest pojedynczym, materialnym obiektem o własnych cechach, historii i stanie zachowania. Informacje dotyczące autorstwa, datowania, techniki, stanu zachowania i proweniencji, jeżeli jest znana, podawane są indywidualnie przy konkretnym obiekcie.

Do zakupionych obrazów dołączany jest autorski certyfikat galerii oraz dożywotni certyfikat autentyczności.

Obrazy przedwojenne – dawne malarstwo, które zachowało swoją historię

Obraz powstały przed 1945 rokiem jest czymś więcej niż dawnym przedmiotem. To zachowany fragment historii malarstwa, który przetrwał własną epokę i może być dziś oglądany bezpośrednio jako materialne dzieło sztuki.

W tej kategorii spotykają się różne pokolenia artystów, style i tematy – od dziewiętnastowiecznego akademizmu i realizmu po malarstwo przełomu wieków oraz sztukę pierwszych dekad XX stulecia.

Dlatego obrazy przedwojenne tworzą szeroki, chronologiczny obszar kolekcjonerski, w którym szczególne znaczenie ma nie tylko data powstania dzieła, lecz także jego autorstwo, warsztat, temat, stan zachowania i miejsce w historii europejskiego malarstwa.