Malarstwo olejne - Symbolika barw

Kolorystyka obrazów to temat rzeka. Barwy budzą w nas całe spektrum emocji – od szczerej radości, przez uczucia charakteryzujące się dużą ambiwalencją, po smutek w czystej postaci. Warto wiedzieć, że każdy z kolorów niesie za sobą określoną symbolikę. Co więc kryje się za paletą barw kwiatów, ludzi, nieba i innych elementów przedstawianych na dziełach sztuki malarskiej?

Czerwień

Kolor czerwony niezwykle mocno oddziałuje na psychikę i pobudza wszystkie zmysły. Jest ekspresyjny i mocno nas rozpala.  Jednocześnie symbolizuje miłość, władzę, erotykę i… wojnę! Nie bez powodu ubiory królewskie i biskupie zawsze obfitowały właśnie w ten kolor.

Czerwień jest często również kojarzona z determinacją i żywiołem ognia. Ma także swoją delikatniejszą stronę – wyraża bowiem przyjaźń i wrażliwość.

Wśród dzieł sztuki, na których dominują różne odcienie czerwieni, można wskazać.in. takie obrazy olejne jak „Tancerka Flamenco z kastanietami”, „Bukiet kwiatów w stylu flamandzkim” Heinricha Garossy czy „Męskie opowiastki przy wieczerzy” pędzla Oskara Urbahna.

Róż

Kolor różowy pozwala ukoić nerwy i wyciszyć się. Dodatkowo symbolizuje delikatność, dziewczęcość i niewinność. Kojarzy się też z romantycznymi spacerami i dobrą zabawą. Ponadto barwa różowa stanowi połączenie czerwieni i bieli, a co za tym idzie, łączy w sobie znaczenia tych kolorów - symbolizuje miłość, czystość oraz głębię duchową. 

Pomarańcz

Barwa ta, oprócz tego, że rozgrzewa i przywołuje na myśl ciepło, wywołuje w nas również wrażenie młodości, lekkości i zabawy. Symbolizuje także otwartość i… pobudza łaknienie! Dlatego malarze często stosowali ją (i stosują nadal) tworząc obrazy martwej natury (Catharina Klein, „Martwa natura z owocami”) i  krajobrazy (Hans Kaluske, „Dwie brzozy”, Paul Morro, „Letni poranek”).

Żółcień

Kiedy patrzymy na obraz, naszą uwagę zazwyczaj od razu przyciąga kolor żółty. W zależności od odcienia i kontekstu, w jakim został użyty, może symbolizować zarówno radość, ciepło oraz egzotyczne podróże, jak i wiedzę czy mądrość. Jego symbolika ma również swój negatywny biegun – w określonych okolicznościach żółcień oznacza zdradę, agresję lub tchórzliwość.

Znaczenie koloru żółtego wyraźnie widać na takich obrazach jak „W podróż dyliżansem” czy „U notariusza” Hermanna Predigera.

Biel

Malarstwo olejne często obfituje również w kolor biały, który kojarzy się przede wszystkim z tym, co lekkie, czyste i niewinne. Stąd też to właśnie ta barwa stanowi w naszej kulturze istotny element ceremonii zaślubin. Biel może również przywodzić na myśl chłód, dobro i nowy początek w życiu.

Kolor ten często stosowany jest na obrazach przedstawiających osoby młode, ale również krajobrazy zimowe i kwiaty. Ma również swój istotny udział w malarstwie sakralnym.

Zieleń

Powszechnie znane jest stwierdzenie, że zielony to kolor nadziei. Być może jest tak dlatego, że szczególnie dużo jest go latem, kiedy wszystko tryska pełnią życia. Poza tym barwa zielona sprzyja relaksowi i poprawia nastrój.

Również i ten kolor może jednak nieść za sobą negatywne znaczenie. Zdarza się bowiem, że symbolizuje pecha, chorobę, truciznę i chciwość.

Niebieski

Symbolika koloru niebieskiego wydaje się być bardzo prosta. Wystarczy tylko popatrzeć w górę… Okazuje się jednak, że barwa ta ma szczególnie dużo różnych znaczeń. Może bowiem symbolizować uduchowienie, głębię, pokój, wodę, kreatywność i wiele innych rzeczy. Niejednokrotnie używa się go również po to, by wywołać wrażenie chłodu, egocentryzmu i kontroli.

Oprócz pejzaży zimowych, do dzieł sztuki wykorzystujących symbolikę koloru niebieskiego należą m.in. obrazy olejne J. von Grilla („Biesiada żołnierzy”), Johannesa Hilverdinka („Rybacy w Łodziach”), Carlo Cassatiego („Riviera Liguryjska”) lub Helene Sedlmayr (portret „Uosobienie piękna na miniaturze”).

Fiolet

Barwa fioletowa często wykorzystywana jest w celu przedstawienia bogactwa i przepychu. Symbolizuje również wykształcenie i wysoką pozycję społeczną. W malarstwie olejnym kolor ten wykorzystywany jest na obrazach przedstawiających wyższe sfery podczas zabawy („Wyjątkowa scena balowa” Paula Henze) lub piękne bukiety (Helmuth Andreas Volkwein, „Bukiet ogrodowych kwiatów w wazonie”). 

Czerń

Zapewne każdy, kto wychował się w naszej kulturze, wie, że kolor czarny oznacza żałobę po utracie bliskiej osoby. Barwa ta ma jednak również inne znaczenia. Może kojarzyć się m.in. z powagą i tajemniczością, ale również z szykiem i elegancją. Czerń w połączeniu z czerwienią wykorzystuje się natomiast po to, by podkreślić agresywny charakter obrazu, przedmiotu lub osoby.