XVII-wieczny Miedzioryt Pulvis Pyrius | Stradanus / Joan Galle

Analiza Formalna i Ikonografia Dzieła

Kompozycja przedstawia wnętrze nowożytnego warsztatu odlewniczego oraz rusznikarskiego. Na pierwszym planie i w centrum ujęto rzemieślników przy odlewaniu z brązu ciężkich luf armatnich, obróbce moździerzy oraz przygotowywaniu mieszanki prochu strzelniczego. W głębi widoczne są piece odlewnicze z płynnym metalem. Po prawej stronie, poprzez otwartą arkadę, kompozycja otwiera się na widok pola bitwy z dymiącymi działami, stanowiąc bezpośrednie odniesienie do militarnego zastosowania wynalazku. Pod kompozycją wyryto łacińską inskrypcję: „PULVIS PYRIUS. Manu quati tonitrua atq[ue] fulmina. Datum videtur inferis ab invidis.” (Proch strzelniczy. Zdaje się, że rażenie gromami i błyskawicami zostało przekazane ludziom z podziemi przez zazdrosne siły).

Kontekst Artysty, Wydawcy i Edycji

Projekt grafiki stworzył Jan van der Straet, zwany Stradanusem (1523–1605), niderlandzki malarz i rysownik działający we Florencji, tworzący dla dworu Medyceuszy. Cykl Nova Reperta opisywał najważniejsze osiągnięcia cywilizacyjne ery nowożytnej (m.in. druk, kompas, odkrycie Ameryki). Prezentowana odbitka pochodzi z oficjalnego XVII-wiecznego wydania antwerpskiego (ok. 1636–1677 r.), wydanego przez Joana Galle (1600–1676) – wnuka słynnego rytownika Philipsa Galle. Na płycie widnieją czytelne sygnatury: Ioan. Stradanus invent. oraz Ioan. Galle excud..

Proweniencja i Oprawa

Obiekt wyróżnia się udokumentowanym pochodzeniem. Na odwrocie ramy zachowała się oryginalna, papierowa etykieta z renomowanego niemieckiego salonu i antykwariatu Buch- und Kunstantiquariat Hans Marcus z Düsseldorfu. Rycina ujęta jest w eleganckie, jasne passe-partout oraz klasyczną, profilowaną ramę w odcieniu stonowanego złota.

TABELA PARAMETRÓW

Stan zachowania

Praca zachowana w bardzo dobrym stanie zważywszy na XVII-wieczny wiek odbitki. Odbitka o wysokim kontraście, ostrej i czystej kresce szrafunku. Na papierze czerpanym obecna jest naturalna, szlachetna patyna czasu w postaci drobnych śladów utleniania i foxingu (głównie w dolnej strefie ryciny), co stanowi autentyczny wyróżnik historycznego podłoża.

FAQ:

Czym była seria graficzna Nova Reperta?

To jeden z najsłynniejszych cykli miedziorytniczych przełomu XVI i XVII wieku, zaprojektowany przez Stradanusa, sławiący kluczowe wynalazki epoki nowożytnej, takie jak druk, kompas, okulary czy proch strzelniczy.

Co oznacza zapis „Ioan. Galle excud.” na miedziorycie?

Oznacza to, że praca została wydana (excudit) w Antwerpii przez Joana Galle, członka słynnej dynastycznej rodziny niderlandzkich rytowników i wydawców.

Jak potwierdzona jest autentyczność ryciny?

Oprócz cech warsztatowych XVII-wiecznego miedziorytu i papieru czerpanego, autentyczność potwierdza zachowana na odwrocie etykieta antykwaryczna z niemieckiego salonu Hans Marcus w Düsseldorfie.